Dit is het zesde verhaaltje in de webreeks over briefkaarten met een Bennekommer als ontvanger of verzender.
We gaan het verhaal in vijf stapjes vertellen. Eerst de briefkaarten zelf, dan over de Bennekomsche melkinrichting en Willem Fluit vervolgens over de ontvanger van de briefkaart de NV Koninklijke Zout Industrie en het bestelde product en als laatste een foto van expediteur Stemerdink.
Als u op een foto klikt krijgt u een grotere afbeelding
De Briefkaarten
Twee briefkaarten dit keer
De eerste goed leesbaar, afgestempeld op 13 september 1941, met een groene Nederlandse postzegel van 5 cent. De tweede briefkaart, verzonden op 2 april 1942, is een zelfde briefkaart. De tekst op de tweede briefkaart is wat minder goed te lezen.
De Bennekomsche Melkinrichting
Twee advertenties, bron advertentie met auto uit “Ons Nieuws Orgaan” van sanatorium O.N.O. Wageningen. Andere advertentie onbekend.
Volksbelang / Zaaltje Fluit
Advertentie in “De Standaard” – 5 juli 1935
De term melkinrichting stamt uit het einde van de 19e eeuw, de beginperiode van de melkinrichtingen, waar een deel van de zuivelproductie en verdere distributie van de boeren werd overgenomen. De eerste melkfabrieken werden opgericht door ondernemende pioniers, en niet veel later door zuivelcoöperaties. In Bennekom werd in 1933 de fabriek van de vereniging ‘Coöperatieve Zuivelfabriek De Hoop’ in Bennekom geopend, terwijl Willem Fluit in november 1927 al een hinderwetvergunning aanvraagt voor een melkinrichting aan de Krulweg.
Willem Fluit
Koninginnedag 31 augustus 1936. Optocht met versierde wagens. In het rijtuig Willem Fluit met zijn dochter Annie op de Bovenweg.
Willem Fluit (Houten, 7 november 1896–Bennekom, 13 juni 1972), is een ondernemer die in mei 1925 gaat wonen in Bennekom, Krulweg 14 (later werden de huisnummers veranderd en werd het Krulweg 7 of 9 dat is niet helemaal duidelijk). We komen hem in de archieven tegen als landbouwer, veehouder en koopman. Na vestiging in Bennekom gaat hij in de melkhandel en zoals boven gemeld vraagt hij in 1927 een hinderwetvergunning aan voor een Melkinrichting. In de herfst van 1932 neemt Fluit “Volksbelang” aan de Veenderweg in gebruik als melkinrichting. Hij levert onder andere aan Oranje Nassau’s Oord.
Over het gebouw Volksbelang (ook wel zaaltje Fluit genoemd) heb ik nog niet veel kunnen vinden. Marius Aartsen noemt het in De Kostersteen nr. 99 in een artikel over de oprichting van de gymnastiekvereniging DOS. Het gaat dan om een propaganda-uitvoering van DOK uit Ede in Bennekom op 18 april 1928.
Na de Tweede Wereldoorlog gaat Fluit aan de Veenderweg repatrianten uit Indië opvangen. In een bijzonder artikel op de internetsite van het Nationaal Archief lezen we daar meer over. https://www.nationaalarchief.nl/beleven/verhalenarchief/een-vriendelijke-pensionhouder.
Opmerkelijk is ook de foto in dit artikel met de woonhuizen van de familie De Nooij op de achtergrond. De schrijfster is niet zo tevreden over de maaltijden die er geserveerd worden. Rond 1950 is er een financieel zware periode, die waarschijnlijk samenhangt met zijn handel in Romneyloodsen die niet goed uitpakt.
In 1955 betrekt Fluit het vakantieoord De Zonnebloem aan de Bovenweg om daar in het huis en de bijliggende gebouwen repatrianten uit Nederlands Indië onder te brengen, in afwachting van huisvesting elders. Na zijn dood zetten de erven Fluit het bedrijf van hun vader voort op dezelfde plek tot 1977.
De afspraken met het ministerie van CRM leidde tot uitbreiding. “In 1975 werd Hotel Neder-Veluwe aangekocht door Fluit, die de nodige verbouwingen liet verrichten zodat het geschikt werd als opvangcentrum voor nieuwkomers. Zeer uiteenlopende groepen mensen zijn hier opgevangen, zoals teruggekeerde Nederlandse emigranten, Antillianen en Vietnamese bootvluchtelingen” aldus Henk van Amerongen, Henk Gijsbertsen en Ad Nooij in De Kostersteen 113.
Lees meer over De Zonnebloem en de opvang van mensen uit Oeganda in De Kostersteen.
Bennekom, Kamphuis De Zonnebloem, geschreven door P. Kleijne
Welkom in Bennekom; negentig Oegandese vluchtelingen in Bennekom, geschreven door Arno van der Valk
afbeelding Zoutfabriek omstreeks 1935 https://cultureelerfgoedenschede.nl/nederlandse-zoutindustrie-nv-boekelo/
Ontvanger de Koninklijke Zoutindustrie en Konezol
De N.V. Koninklijke Zoutindustrie (Hengelo), opgericht in 1918, was een van de belangrijkste industriële ondernemingen in Twente. In de jaren ’30 en ’40 groeide het bedrijf sterk door de toenemende vraag naar chemische producten. Konezol was de merknaam voor gezuiverd vacuümzout. Vacuümzout is zeer zuiver zout en werd ook in de zuivelindustrie veel gebruikt bij de productie van boter- en kaasbereiding.
In 1969 fuseerde KZO met Koninklijke Nederlandse Zoutindustrie tot Akzo, later AkzoNobel.
Fluit vraagt op 3 september 1941 of de “Flesch Konezol” al verzonden is en op 2 april 1942 meldt hij dat “een leege mandflesch” via de NS naar Hengelo verstuurd is en dat “ze gaarne een nieuwe flesch” willen ontvangen.
Expediteur Stemerdink
Ben Stemerdink uit Veenendaal exploiteerde de “Veenendaal-Twente Expres”.
Met dank aan de Historische Verenigning Oud-Veenendaal voor de foto.
Met dank aan het documentatiecentrum HVOB, Riet Hoogkamer en Kees Heitink. En natuurlijk Bert Flinterman van het historisch archief Oranje Nassau’s Oord. Krantenberichten via Delpher en de informatie over KOZ en het begrip Melkinrichting via Copilot.
Aanvullende informatie en correcties naar aanleiding van dit artikel graag via pr@oudbennekom.nl
Dolf van Kampen
Webreeks BRIEFKAARTEN
Zoektocht naar briefkaarten met een Bennekommer als ontvanger of verzender. Klik op een naam en lees het verhaal
-1- Bakker Klaarenbeek 1941 -2- Catharina Prins 1873 -3- J. v. Stein Callenfels 1923 -4- Piet Beekhuizen 1930 -5- Aart Mekking 1913 -6- Willem Fluit 1941 en 1942